Volgens Van Dale is een volkstuin "een klein lapje
grond, van overheidswege beschikbaar gesteld, waarop door de stadsbewoners
voedings- en siergewassen worden geteeld (voor vermaak of als
bijvoeding)".
Men kan zich afvragen of deze omschrijving volledig is. In ieder
geval geeft het wel het belangrijkste aspect weer, te weten "het
tuinieren".
Als men een volkstuin wil huren zal men zich er dus terdege van
bewust moeten zijn dat de tuin op de eerste plaats komt. Volkstuinen
is een actieve recreatie waarbij de werkzaamheden zich niet alleen
beperken tot de eigen tuin, maar zich uitstrekken tot het terrein
van de gehele tuingroep.
Aan het eind van de 19de eeuw trachtte men de belangen van de
arbeidende klasse te bevorderen
door tuingrondverhuring aan werklieden en daarmee gelijk te stellen
personen.
Arbeiderstuinen werden uitgegeven tegen matige huur - een noodzakelijke
voorwaarde - met de bedoeling,
dat de grond door de gebruikers in hun vrije tijd zou worden bewerkt,
voornamelijk voor de teelt van aardappelen en groente voor de
eigen consumptie.
Toen de oorlog in augustus 1914 uitbrak was het terstond al duidelijk,
dat de voedselvoorziening in Nederland
moeilijkheden zou gaan ondervinden. Naarmate de oorlog vorderde,
nam het gebruik van volkstuinen toe.
Het jaar 1921 was een keerpunt in het gebruik van de volkstuinen.
Aangezien er geen direct voedselgebrek meer was, veranderde het
karakter van de volkstuin steeds meer in een recreatie-tuin.
Alleen rondom de Tweede Wereldoorlog was de volkstuin nog van
grote betekenis voor de voedselproduktie.
 |
|
 |
|
|
Bauk Prophitius
en Cees Visser |
|
Jaap Kranenburg |
|
De situatie in Alkmaar
Op 27 mei 1942 werd ten huize van de heer Jordaan de eerste bespreking
gevoerd om de Volkstuinders van Alkmaar in een vereniging, amateurtuinvereniging
Alkmaar en Omstreken, te organiseren.
Voorheen werden aan de Volkstuinders door de gemeente Alkmaar
stukjes grond verhuurd a f2.50 per 100 m2.
De gemeente kon zich niet met een goede voorlichting aan de tuinders
belasten zodat verschillende tuinen niet tot hun recht kwamen.
In beheer waren de terreinen aan het Kwakelpad, Piersonstraat
en Schaepmankade in totaal ongeveer 12 ha.,
dat aan ongeveer 800 tuinders was uitgegeven. Voor het jaar 1944
heeft de vereniging 1550 tuinen In beheer welke aan 1000 leden
zijn verhuurd. De zaden worden collectief ingekocht. De pacht
bedraagt f.3,50 per 100 m2 voor het jaar 1944.
Het complex "DE REKERE" aan de Helderse weg wordt 1954 in gebruik
genomen.
Dit terrein kon voor 10 jaar worden ingehuurd. De verwachtingen
bestaan dat hier gedurende geruime tijd
kan worden getuind zonder dat men bang hoeft te zijn door stadsuitbreiding
te worden verdreven.
In het bestemmimgsplan van de gemeente is deze locatie voorbestemd
voor de bewoners van Alkmaar-Noord.
De Rekere was een oude rivier ten noorden van Alkmaar, die noord-zuid
stroomde vanaf de Zijpe,
langs de huidige Rekerdijk, richting Kwakelkade. Deze rivier komt
al in 1100 voor op oude landkaarten.
Vandaar dat onze tuinvereniging de naam “De Rekere “ kreeg toebedeeld.
Het complex “De Rekere” lag ten noorden van de NZH-busgarage
(Connexxion), waar nu het zg. PENdorp ligt (Nuongebouwen). In
1977 werd het complex “De Rekere” verplaatst naar de huidige locatie
(31.274 m2 grootte).
Rond 1978 werd het clubhuis gebouwd. Eigenlijk was het een oud
schoolgebouw uit Heemskerk.
In 1980 was er een kleine milieuramp op ons tuincomplex. Het
aan de overzijde van het Nrd-Hollandskanaal gelegen Amoco-gasdrogerijbedrijf
stootte een emissie van rest- en afvalstoffen uit over een deel
van de oostkant van ons complex. De vervuilde grond werd afgegraven
en nieuwe grond aangevoerd. In datzelfde jaar werden door de gemeente
op de natte gedeeltes drainages aangelegd en de grond werd hier
en daar verbeterd. Alle tussenpaden werden met gras ingezaaid.
1986 was een dieptepunt met het verpachten van de tuinen. Er
was een leegstand van ruim 12000 m2.
Op verzoek van het bestuur werd 6600 m2 tijdelijk uit de pacht genomen.
Het pachtgeld was in dat jaar f 61,00 per 100 m2. Daarna werd
het biologisch-dynamisch tuinieren opgestart. Tevens mochten de
eerste tuinhuisjes op het complex worden geplaatst.
1987 is het jaar, waarin onze tuinvereniging zelfstandig werd
met een eigen bestuur. AmateurTuindersVereniging “De Rekere”.
De oude vereniging, ATV Alkmaar en Omstreken, werd De Federatie
Alkmaar, een overkoepelend orgaan.
De BD-cursussen startten in 1989, de tuinkrant, “ Het Evenwicht”,
verscheen.Op verzoek van het bestuur werd een aantal bosschages
door de gemeente in 1990 aangelegd
met een totale oppervlakte van 2000 m2. Dit ter verfraaiing van
het complex.
In 1993 werd de buitenkant van ons clubgebouw gerestaureerd.
In 2001 werd Bauk Prophitius erelid van onze vereniging. Jarenlang
was hij penning-meester en
hij heeft vanaf 1984 de volgende voorzitters: Peter Kuijt, Cees
Koning, Harm de Wijn, Arie Kunst, An Griffioen,
Wout Benjamin, Teun de Graaf, Theo Marskamp, Ruud Lobbes en Cora
Paul met raad en daad bijgestaan.
Ook de volkstuinen hebben in de loop der jaren regelmatig een
ander aanzien gekregen.
Ondermeer door het plaatsen van tuinhuisjes en kassen.
Men ging over tot de aanleg van een recreatie- en siertuin. Vervolgens
kwam er een periode
waarin het kruidenhoekje opgang deed en thans heeft menig volkstuinder
weer een moestuin.
Het natuurvriendelijk tuinieren neemt eveneens hand over hand
toe.
Daarbij moet opgemerkt worden, dat dit gezien de huidige stand
van zaken van ons milieu de
juiste richting van het tuinieren is geworden!
Jaap Kranenburg
Bauk Prophitius
|